Văn khấn Thần Tài – Thổ Địa hằng ngày tại nhà theo bản phổ biến gồm câu niệm mở đầu, lời kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ, Táo quân, Thần Tài, Thổ địa, Long mạch, phần xưng tên – địa chỉ – ngày âm lịch, lời dâng hương và lời xin phù hộ. Ngày thường nhiều nhà đọc bản rút gọn hoặc khấn nôm; bài đầy đủ dành cho mùng một, ngày rằm hoặc khi có việc.
Bài này dành cho ban Thần Tài – Thổ Địa đặt trong nhà ở. Khấn ở cửa hàng, ngày vía Thần Tài mùng 10 hằng tháng ở nơi buôn bán có bài riêng trong mục cửa hàng; nguồn gốc tín ngưỡng Thần Tài thuộc chuyên đề văn hoá ở site khác của hệ. Ở đây chỉ bàn lời khấn: chép bản phổ biến, giải nghĩa từng danh xưng và chỉ chỗ cần điền. Văn khấn có nhiều dị bản; nhà bạn có bài riêng thì dùng bài của nhà.
Ban Thần Tài – Thổ Địa trong nhà ở: một đoạn bối cảnh
Ban thờ Thần Tài – Thổ Địa, ở miền Nam quen gọi là ban ông Địa, thường là một khám gỗ nhỏ đặt sát nền nhà, gần cửa ra vào, bên trong có tượng hai vị: Thần Tài và ông Địa. Tục này phổ biến lâu đời ở Nam Bộ, có ảnh hưởng của cộng đồng người Hoa, rồi lan ra nhiều tỉnh phía Bắc trong mấy chục năm gần đây, không chỉ ở nơi buôn bán mà cả ở nhà ở.
Vì đặt ngay trong nhà, ban Thần Tài – Thổ Địa thường được thắp hương mỗi ngày, có nhà thắp sáng, có nhà thắp cả sáng lẫn tối. Nhiều nhà miền Nam coi ông Địa là vị thần đất giữ nhà, gần với Thổ công của nhà miền Bắc, nên lời khấn hằng ngày ở ban này cũng là lời khấn thần linh của cả nhà.
Ở nhà ở, ý trong lời khấn nghiêng về bình an, công việc của các thành viên, chứ không xoay quanh chuyện bán hàng như ở cửa hàng. Đây là chỗ khác nhau chính giữa hai loại lời khấn, sẽ so cụ thể ở một mục bên dưới.
Một lưu ý về giọng: lời khấn là lời cầu xin, bày tỏ, không phải giao kèo. Không có bài khấn nào bảo đảm tài lộc; người đọc lời khấn nên hiểu đó là nếp văn hoá của gia đình, để giữ lòng mình ngay ngắn mỗi ngày.
Bài văn khấn Thần Tài – Thổ Địa (bản phổ biến)
Bản dưới đây theo khuôn hay gặp trong các sách văn khấn cổ truyền in ở Việt Nam. Có bản thêm câu kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật; có bản bỏ; có bản gọi Thổ địa là "Thổ địa Phúc đức Chính thần". Chữ trong ngoặc là phần bạn điền.
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
Con kính lạy Thần Tài vị tiền.
Con kính lạy các ngài Thổ địa, Long mạch cùng chư vị Thần linh cai quản trong xứ này.
Tín chủ con là: (họ và tên). Ngụ tại: (địa chỉ).
Hôm nay là ngày (…) tháng (…) năm (…) âm lịch, tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, thắp nén tâm hương dâng lên trước án.
Cúi xin chư vị Tôn thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, phù hộ độ trì cho gia đình chúng con được bình an, công việc hanh thông.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Nhiều bản in câu xin là "buôn may bán đắt, tài lộc tăng tiến". Ở nhà ở không buôn bán, nhiều gia đình đổi thành lời xin cho công việc của các thành viên, cho con cái học hành; đổi như vậy vẫn giữ đúng khung. Ngày thường có thể bỏ câu "sửa biện hương hoa, lễ vật" và chỉ nói "thắp nén tâm hương".
Giải nghĩa từng danh xưng trong bài
Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân. Đây là danh xưng của Táo quân trong văn khấn. "Đông trù" là bếp (trù là bếp); "Tư mệnh" là coi giữ mệnh, ý nói vị thần trông việc sống của cả nhà; "Táo phủ Thần quân" là vị thần quân ở phủ Táo, tức thần bếp. Đọc liền một hơi, không ngắt giữa các chữ.
Thần Tài vị tiền. "Vị tiền" nghĩa là trước ngôi vị, trước bài vị. Câu "Con kính lạy Thần Tài vị tiền" là kính lạy trước ngôi của Thần Tài. Có bản ghi "Ngũ phương Thần Tài" hay "chư vị Thần Tài"; đó là dị bản của sách in, không phải đọc sai.
Thổ địa. Thần đất của nơi mình ở. Ở miền Nam, ông Địa trong khám thờ chính là vị này theo cách hiểu dân gian; tượng thường là một ông bụng to, tay cầm quạt.
Long mạch. Long mạch là mạch đất theo quan niệm phong thủy dân gian; trong văn khấn, "Long mạch" được kính lạy như vị thần coi giữ mạch đất ấy. Danh xưng này cũng hay gặp trong các lễ tạ đất.
Sửa biện, lễ bạc tâm thành. "Sửa biện" là sắm sửa, chuẩn bị. "Lễ bạc tâm thành" là lễ mọn mà lòng thành, một câu khiêm nhường quen thuộc ở cuối hầu hết bài khấn.
Phù hộ độ trì. "Phù hộ" là che chở giúp đỡ, "độ trì" là cứu giúp, nâng đỡ. Bốn chữ thường đi với nhau thành một cụm cầu xin.
Bản khấn nôm Thần Tài – Thổ Địa cho ngày thường
Ngày thường, nhiều người chỉ khấn nôm vài câu khi thắp hương ở ban ông Địa. Một bản tham khảo giữ đủ ý chính:
"Con lạy ông Thần Tài, ông Địa và các vị thần linh cai quản nơi này.
Con là (họ tên), ở (địa chỉ). Hôm nay ngày (…) tháng (…) âm lịch, con thắp nén hương, dâng chén nước, kính mời các vị chứng giám.
Con xin các vị phù hộ cho cả nhà mạnh khoẻ, đi làm đi học thuận lợi. Con xin cảm tạ."
Nhiều nhà miền Nam khấn rất ngắn, đôi khi chỉ "Con lạy ông Địa, ông Thần Tài, hôm nay con thắp hương, xin phù hộ cho nhà con bình an". Lời ngắn như vậy vẫn đủ khung xưng hô và lời xin; tên và địa chỉ nói gọn hoặc nói thầm cũng được. Người mới bắt đầu nên giữ đủ tên và địa chỉ cho quen khung, rồi rút gọn dần khi đã thuộc.
Khi có việc riêng, như con thi cử, người nhà bắt đầu công việc mới, có thể thêm một câu kể việc đó ngay sau phần xưng tên. Lời thêm nên là lời bày tỏ và xin chứng giám, không đặt điều kiện kiểu "nếu được thì con sẽ lễ to"; nhiều người lớn tuổi không ưa lời khấn mang tính trao đổi.
Thắp hương ban Thần Tài – Thổ Địa mỗi ngày
Trình tự nhiều nhà làm mỗi sáng, gọn trong vài phút:
- Lau nhẹ mặt khám thờ và quanh bát hương bằng khăn sạch dành riêng; không dùng khăn lau nhà.
- Thay chén nước sạch; nhà có rót trà hay rượu thì thay theo nếp nhà, nhiều nhà chỉ thay vào rằm, mùng một.
- Bật đèn khám hoặc thắp nến; châm hương, thường một hoặc ba nén, theo số lẻ.
- Ngồi hoặc quỳ xuống ngang tầm khám thờ vì ban đặt sát đất; nhiều người ngồi xổm hoặc quỳ một gối, tuỳ sức.
- Vái ba vái, cắm hương, chắp tay đọc lời khấn rút gọn hoặc khấn nôm.
- Vái ba vái kết thúc, để ý hương nến cho đến khi tàn.
Ban đặt sát nền, gần cửa nên hay vướng chân, có trẻ nhỏ và vật nuôi đi qua; nên dùng đèn điện thay nến khi không có người trông, và giữ khoảng trống trước khám. Những thứ bày trong khám, mâm cúng ngày rằm là chuyên đề lễ vật, có bài riêng ở hệ.
Lời khấn ở nhà ở và ở cửa hàng khác nhau chỗ nào
Cùng một khung bài, nhưng ở nhà ở và nơi buôn bán người ta thay một vài chỗ cho đúng hoàn cảnh. Bảng dưới so nhanh để bạn không đọc nhầm bài:
| Điểm | Ở nhà ở | Ở cửa hàng, công ty |
|---|---|---|
| Địa chỉ đọc trong bài | Địa chỉ nhà đang ở | Địa chỉ cửa hàng, có nhà đọc thêm tên cửa hàng |
| Người đứng khấn | Chủ nhà hoặc người trong nhà | Chủ cửa hàng, người quản lý hoặc người được giao |
| Ý xin chính | Bình an, sức khoẻ, công việc, học hành | Việc buôn bán thuận lợi, khách hàng, người làm công |
| Ngày đọc bài đầy đủ | Rằm, mùng một, các dịp có việc trong nhà | Thêm mùng 10 hằng tháng và các ngày theo nếp nghề |
| Bài liên quan | Bài này | Có bài riêng trong mục văn khấn cửa hàng, công việc |
Nhà vừa ở vừa buôn bán, ví dụ tầng trệt bán hàng, tầng trên ở, thường chỉ có một ban Thần Tài – Thổ Địa; lời khấn có thể nhắc cả gia đình lẫn việc buôn bán trong cùng một câu xin. Không cần đọc hai bài.
Ngày nào đọc bài đầy đủ, ngày nào chỉ khấn nôm
Theo tập quán, nhiều gia đình chia như sau; bạn điều chỉnh theo nhịp sống của nhà mình:
- Ngày thường: thắp hương, thay nước, khấn nôm hoặc lời rút gọn.
- Mùng một, ngày rằm: đọc bài đầy đủ ở trên, có thêm hoa quả; nhiều nhà khấn ở ban Thần Tài – Thổ Địa trước rồi mới lên ban gia tiên, nhà khác làm ngược lại theo nếp riêng.
- Mùng 10 tháng Giêng (vía Thần Tài): có bài riêng trong mục văn khấn dịp Tết.
- Cuối năm: nhiều nhà lau dọn khám thờ, có lời khấn xin phép trước khi lau; phần bao sái nằm ở nhóm bài xây sửa nhà và đồ thờ.
- Khi chuyển khám thờ sang chỗ khác: có lời khấn xin chuyển, viết ở một bài khác trong cùng danh mục này.
- Khi cả nhà đi vắng dài ngày: nhiều nhà khấn một câu thưa trước khi đi và tắt đèn khám, không để hương cháy khi không có người.
Nếu cần xem thêm khám thờ, tượng, bát hương có mô tả rõ chất liệu và kích thước, bạn có thể tham khảo mục đồ thờ trên Vật Phẩm Phong Thủy. Còn lời khấn thì chỉ cần thành tâm, đúng tên, đúng ngày.
Câu hỏi thường gặp
Thần Tài và ông Địa thì khấn vị nào trước?
Trong bản phổ biến, Thần Tài được kính lạy trước, sau đó đến Thổ địa, Long mạch và các vị thần linh. Có dị bản đọc Thổ địa trước. Khi khấn nôm, nhiều người gọi chung "ông Thần Tài, ông Địa" trong một câu, không cần tách hai lượt.
Nhà ở không buôn bán có nên đặt ban Thần Tài không?
Đây là lựa chọn của mỗi gia đình. Nhiều nhà ở miền Nam đặt ban ông Địa như ban thần đất giữ nhà; nhiều nhà miền Bắc chỉ có ban Thổ công treo trên cao. Không có quy định bắt buộc, và không đặt ban cũng không có gì phải lo. Nếu đặt thì giữ sạch sẽ, thắp hương đều.
Ngày thường có cần đọc câu "Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân" không?
Bản phổ biến có câu này vì Táo quân là thần trong nhà. Ngày thường, nhiều người đọc gọn "chư vị Thần linh cai quản nơi này" là đủ. Khi đọc bài đầy đủ vào rằm, mùng một thì nên đọc đủ danh xưng và đọc liền một hơi.
Ban Thần Tài đặt sát đất, khấn đứng hay ngồi?
Nhiều người ngồi xổm, quỳ một gối hoặc quỳ hẳn cho ngang tầm khám thờ, vừa thuận tay cắm hương vừa giữ dáng ngay ngắn. Người lớn tuổi, đau khớp có thể đứng cúi người vừa phải. Không có quy định về tư thế; điều cần là chắc chân, không chạm đổ hương nến.
Khấn sai tên hay quên một câu thì có sao không?
Theo cách nhìn của phần lớn người lớn tuổi, lòng thành mới là điều cốt yếu. Quên một câu thì dừng lại, nói tiếp bằng lời thường. Lần sau đọc chậm hơn, hoặc chép bài ra giấy để cạnh khám thờ cho tới khi thuộc.
Có cần đọc tên tất cả thành viên trong nhà khi khấn không?
Không cần. Bản phổ biến chỉ đọc tên người đứng khấn và địa chỉ, rồi xin cho "gia đình chúng con". Một số nhà đọc thêm tên từng người khi có việc riêng như thi cử, đi xa. Ngày thường đọc gọn là đủ ý.